Η συχνότητα εμφάνισης τέτοιων περιστατικών εντείνει τους φόβους ότι οι συσκευές που είναι συνδεδεμένες στο διαδίκτυο εξελίσσονται σε νέο στόχο για τους κυβερνοεγκληματίες.
Τα ψυγεία και οι καταψύκτες των σούπερ μάρκετ βρίσκονται ολοένα συχνότερα στο στόχαστρο κυβερνοεπιθέσεων, με συνέπεια να κινδυνεύει η ασφάλεια των τροφίμων και να εντείνονται οι ανησυχίες ότι η διατροφική αλυσίδα μπορεί να αποτελέσει νέο πεδίο ψηφιακών επιθέσεων. Μέσα σε διάστημα λίγων εβδομάδων, δύο διαδοχικά κύματα επιθέσεων προκάλεσαν σοβαρές δυσλειτουργίες σε καταστήματα πολλών ευρωπαϊκών χωρών, με τους θερμοστάτες ορισμένων συσκευών να ρυθμίζονται εξ αποστάσεως ακόμη και στους 50 βαθμούς Κελσίου.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση καταδίκασε αυτές τις επιθέσεις, κάνοντας λόγο για «σκόπιμη προσπάθεια διατάραξης της εφοδιαστικής αλυσίδας τροφίμων και υπονόμευσης της εμπιστοσύνης των καταναλωτών».
Επτά ευρωπαϊκές χώρες στο στόχαστρο
Το τελευταίο κύμα κυβερνοεπιθέσεων επηρέασε ψυγεία σε καταστήματα των Carrefour, Intermarché και Ikea στο Βέλγιο, των Coop και ICA στη Σουηδία, της Delhaize στο Λουξεμβούργο, της Kesko στη Φινλανδία και της SuperValu στην Ιρλανδία, καθώς και καταστήματα στην Εσθονία.
Τα περιστατικά θυμίζουν έντονα τις κυβερνοεπιθέσεις που είχαν προηγηθεί στη Γαλλία, περίπου τρεις εβδομάδες νωρίτερα. Τότε, άγνωστοι δράστες απέκτησαν πρόσβαση στο λογισμικό διαχείρισης των ψυκτικών συστημάτων, προκαλώντας απότομη αύξηση της θερμοκρασίας και αναγκάζοντας τις αλυσίδες λιανικής να αποσύρουν μεγάλες ποσότητες τροφίμων.
Κάτι παρόμοιο ενδέχεται να συνέβη στις ΗΠΑ στις αρχές Αυγούστου, όταν μια σειρά από ανεξήγητες δυσλειτουργίες ψυγείων έπληξε τα καταστήματα στρατιωτικών προμηθειών σε τουλάχιστον έξι στρατιωτικές βάσεις. Το Πεντάγωνο διερευνά το ενδεχόμενο κυβερνοεπίθεσης.
Η συχνότητα εμφάνισης τέτοιων περιστατικών εντείνει τους φόβους ότι οι συσκευές που είναι συνδεδεμένες στο διαδίκτυο εξελίσσονται σε νέο στόχο για τους κυβερνοεγκληματίες. Άλλωστε, εκτός από τα ψυγεία, πολλές οικιακές και επαγγελματικές συσκευές, όπως φούρνοι, πλυντήρια και συστήματα κεντρικής θέρμανσης, διαθέτουν δυνατότητες απομακρυσμένου ελέγχου.
Ποιοι βρίσκονται πίσω από τις επιθέσεις;
Μέχρι στιγμής, κανείς δεν έχει αναλάβει την ευθύνη. Δεν έχει εμφανιστεί κάποια πολιτικά υποκινούμενη ομάδα χάκερ, ενώ δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι οι δράστες επιδιώκουν να αποσπάσουν λύτρα μέσω ransomware. Το τελευταίο θα ήταν άλλωστε δύσκολο, καθώς η ζημιά στα προϊόντα έχει ήδη προκληθεί όταν τα ψυγεία υπερθερμαίνονται.
Η απουσία ανάληψης ευθύνης αφήνει ανοιχτά διαφορετικά ενδεχόμενα. Σύμφωνα με τη Μάρτα Ριμπτσίνσκα, ιδρύτρια της εταιρείας Ygreky και ειδική στην κυβερνοασφάλεια, οι δράστες ενδέχεται να επιδιώκουν να προκαλέσουν κοινωνική αναστάτωση ή να προετοιμάζουν νέες κυβερνοεπιθέσεις, χωρίς να έχουν κάποιο άμεσο οικονομικό όφελος.
Η ίδια εκτιμά ότι δεν αποκλείεται να βρίσκεται πίσω από τις επιθέσεις κάποια ομάδα που υποστηρίζεται από κρατικό φορέα, αν και επισημαίνει ότι δεν υπάρχουν ακόμη δημοσιοποιημένα αποτελέσματα των ερευνών στη Γαλλία που να επιβεβαιώνουν ένα τέτοιο σενάριο.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Ρέιφ Πίλινγκ, ανώτερος διευθυντής πληροφοριών απειλών στην εταιρεία κυβερνοασφάλειας Sophos, θεωρεί ότι τα δύο βασικά ενδεχόμενα είναι είτε μια επίδειξη τεχνολογικών δυνατοτήτων είτε η δράση ενός μεμονωμένου χάκερ για προσωπικούς λόγους.
Το ενδεχόμενο εμπλοκής ομάδων χάκερ που υποστηρίζονται από κάποιο κρατικό φορέα εξετάζεται με ιδιαίτερη προσοχή, καθώς η εικόνα των άδειων από τρόφιμα ραφιών μπορεί να προκαλέσει ανησυχία σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού. Στο πλαίσιο αυτό, οι υποψίες στρέφονται και προς ομάδες που συνδέονται με τη Ρωσία και την Κίνα, χωρίς ωστόσο να έχει προκύψει επιβεβαιωμένη απόδειξη για την εμπλοκή τους.
Η εκτίμηση αυτή αποκτά μεγαλύτερη σημασία υπό το πρίσμα των προειδοποιήσεων δυτικών υπηρεσιών πληροφοριών για εκστρατείες σαμποτάζ στην Ευρώπη, τις οποίες αποδίδουν στη Μόσχα και οι οποίες ενδέχεται να ενταθούν το επόμενο διάστημα.
Γιατί τα ψυγεία αποτελούν εύκολο στόχο
Το βασικό πρόβλημα φαίνεται να βρίσκεται στην ανεπαρκή προστασία των συστημάτων που ελέγχουν τις επαγγελματικές ψυκτικές εγκαταστάσεις. Το λογισμικό τους είναι συνδεδεμένο στο διαδίκτυο, γεγονός που επιτρέπει την απομακρυσμένη διαχείριση, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί πιθανά κενά ασφαλείας.
Σε αντίθεση με τους υπολογιστές και τα κινητά τηλέφωνα, τα οποία λαμβάνουν τακτικές ενημερώσεις ασφαλείας, οι επαγγελματικές συσκευές μπορεί να λειτουργούν επί χρόνια με παλαιότερες εκδόσεις λογισμικού. Ορισμένα συστήματα, μάλιστα, δεν υποστηρίζονται πλέον από τους κατασκευαστές τους.
Η Παβλίνα Παβλόβα, ιδρύτρια του μη κερδοσκοπικού οργανισμού κυβερνοασφάλειας Critical Cyber, εκτιμά ότι οι επιθέσεις ενδέχεται να συνεχιστούν ακριβώς επειδή τα συστήματα αυτά παραμένουν ευάλωτα. Όπως επισημαίνει, τα συστήματα αυτά βασίζονται σε παρωχημένο λογισμικό, ενώ οι αναβαθμίσεις τους συχνά δεν αποτελούν προτεραιότητα ή είναι πλέον αδύνατες, με αποτέλεσμα να παραμένουν χωρίς τις απαραίτητες διορθώσεις ασφαλείας.
«Γίνονται στόχος λόγω του συνδυασμού τριών παραγόντων: της προσβασιμότητας, της ελκυστικότητας ως στόχων και της ευπάθειάς τους. Είναι προσβάσιμα συστήματα χωρίς επαρκή προστασία», δήλωσε στο Euronews.
Παράλληλα, η καθυστέρηση στην εγκατάσταση ενημερώσεων ασφαλείας επιδεινώνει την κατάσταση. Ο Νικ Τζάκσον, διευθυντής κυβερνοεπιχειρήσεων στην Bitdefender, εξηγεί ότι οι επιχειρήσεις ενδέχεται να αποφεύγουν τις αναβαθμίσεις επειδή απαιτούν χρόνο και προσωρινή διακοπή λειτουργίας των συστημάτων ψύξης. Για ένα σούπερ μάρκετ, αυτό αποτελεί σημαντικό λειτουργικό πρόβλημα. Σε άλλες περιπτώσεις, οι υπεύθυνοι απλώς δεν αντιλαμβάνονται ότι οι συγκεκριμένες συσκευές αποτελούν πιθανό στόχο κυβερνοεπίθεσης.
Η τεχνητή νοημοσύνη αυξάνει τους κινδύνους
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης ενδέχεται να καταστήσει τέτοιου είδους επιθέσεις ακόμη συχνότερες. Η τεχνολογία διευκολύνει τον εντοπισμό αδυναμιών στα ψηφιακά συστήματα και επιτρέπει την αυτοματοποίηση σύνθετων επιθέσεων, μειώνοντας τις τεχνικές γνώσεις που απαιτούνται από τους δράστες.
Όπως επισημαίνει η Παβλόβα, η τεχνητή νοημοσύνη επιταχύνει τον εντοπισμό και την εκμετάλλευση ευπαθειών ακόμη και σε κρίσιμες υπηρεσίες από τις οποίες εξαρτώνται οι πολίτες. Την ίδια στιγμή, οι επιχειρήσεις που καλούνται να προστατεύσουν αυτές τις υποδομές δυσκολεύονται να εγκαταστήσουν διορθώσεις ασφαλείας με αντίστοιχη ταχύτητα.
Πώς μπορούν να προστατευτούν τα σούπερ μάρκετ;
Η ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας των ψυκτικών εγκαταστάσεων αποτελεί πλέον επιτακτική ανάγκη. Οι ειδικοί συστήνουν την εγκατάσταση των πιο πρόσφατων ενημερώσεων ασφαλείας, την αναβάθμιση παλαιών συστημάτων και την καλύτερη προστασία των συσκευών που είναι συνδεδεμένες στο διαδίκτυο.
Σύμφωνα με τον βελγικό όμιλο Sabcobel, οι επιπτώσεις του τελευταίου κύματος κυβερνοεπιθέσεων θα μπορούσαν να είναι πολύ σοβαρότερες εάν δεν είχαν ξεκινήσει οι εργασίες αναβάθμισης των ψυγείων μετά τα περιστατικά της 12ης Οκτωβρίου στη Γαλλία.
Με πληροφορίες από Guardian, Euronews /ertnews.gr
